Over het leefloon beslist
De federale wet bepaalt wie recht heeft. Het OCMW van je gemeente kent het toe.
De voorwaarden staan in de federale wet van 26 mei 2002. Je vraagt het leefloon aan bij het OCMW, dat het toekent en uitbetaalt. De federale staat betaalt het OCMW daarna een deel terug.
Dezelfde federale regels en hetzelfde loket: het OCMW. De Brusselse OCMW’s vallen onder de GGC.
Over onderwijs beslist
De gemeenschap. Alleen de leerplicht, de diplomavoorwaarden en de pensioenen bleven federaal.
In Vlaanderen is dat de Vlaamse Gemeenschap. Het begin en einde van de leerplicht, de minimumvoorwaarden voor een diploma en de pensioenregeling blijven federaal (artikel 127 van de Grondwet).
In Brussel hangt het af van de school: een Nederlandstalige school valt onder de Vlaamse Gemeenschap, een Franstalige onder de Franse Gemeenschap. Dezelfde drie zaken blijven federaal.
Over kinderbijslag beslist
De gemeenschap. Tot de zesde staatshervorming was het federaal.
In Vlaanderen is dat het Groeipakket, sinds 1 januari 2019.
In Brussel regelt de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) de kinderbijslag via Iriscare, sinds 1 januari 2020. Famiris is het openbare kinderbijslagfonds. Het Vlaamse Groeipakket geldt in Brussel niet.
Over de politie beslist
Federaal: de organisatie van de politie. De lokale politie hoort bij je gemeente.
Er zijn twee soorten politie: de federale politie en de lokale politie van je politiezone. Die lokale politie hoort bij de gemeente.
Dezelfde opbouw. De zes Brusselse politiezones moeten volgens de plannen die de Kamer in mei 2026 goedkeurde tegen 1 januari 2028 één zone worden.
Over belastingen beslist
Twee niveaus. De personenbelasting is federaal, belastingen op je woning en je auto zijn gewestelijk.
De FOD Financiën int de personenbelasting. De Vlaamse Belastingdienst int de onroerende voorheffing, de verkeersbelasting en de registratierechten als je een woning koopt.
De FOD Financiën int de personenbelasting, en voorlopig ook de registratierechten, al zijn die sinds 2002 gewestelijk. Brussel Fiscaliteit int de onroerende voorheffing (sinds 2018) en de verkeersbelasting (sinds 1 januari 2020).
Over werkloosheid beslist
De uitkering is federaal. Je begeleiding naar werk komt van het gewest.
De federale overheid maakt de regels en de sancties, de RVA betaalt uit. Begeleiding naar werk, doelgroepenbeleid en activering komen van de VDAB.
De federale overheid maakt de regels en de sancties, de RVA betaalt uit. Begeleiding naar werk komt van Actiris.
Over je pensioen beslist
Federaal, in heel het land.
Je wettelijk pensioen is federaal geregeld, ook als je in Vlaanderen woont. De zesde staatshervorming liet de pensioenen federaal.
Je wettelijk pensioen is federaal geregeld, ook als je in Brussel woont. De zesde staatshervorming liet de pensioenen federaal.
Over je huurcontract beslist
Het gewest. Sinds de zesde staatshervorming heeft elk gewest eigen huurregels.
In Vlaanderen gelden de Vlaamse regels voor het huurcontract van je woning (artikel 6 §1 IV van de bijzondere wet van 1980).
In Brussel gelden de Brusselse regels voor het huurcontract van je woning (artikel 6 §1 IV van de bijzondere wet van 1980).
Over afval beslist
Het gewest maakt de regels. Wie het ophaalt, verschilt.
Je gemeente haalt op, meestal via een intergemeentelijke vereniging, binnen het Vlaamse kader van OVAM.
Net Brussel, het gewestelijke agentschap, haalt het huishoudelijk afval op in alle 19 gemeenten.
Over je rijbewijs beslist
Het rijbewijs zelf is federaal. Rijschool en rijexamen zijn gewestelijk.
Na je praktisch examen in het examencentrum vraag je het rijbewijs aan bij je gemeente, of online via BelDrive van de federale FOD Mobiliteit.
De examencentra vallen onder het Brussels Gewest. Het rijbewijs vraag je aan bij je gemeente, of online via BelDrive.
Over woonzorgcentra beslist
De gemeenschap: ouderenzorg gaat over personen.
De Vlaamse overheid (Departement Zorg) erkent de woonzorgcentra.
Het centrum kiest: een erkenning door de Vlaamse overheid of door de GGC (Iriscare). Centra die de GGC erkent, waarborgen de taalkeuze van de bewoner.
Over ziekenhuizen beslist
Gedeeld. De gemeenschap erkent, de federale overheid regelt de financiering van de werking.
De Vlaamse Gemeenschap erkent de ziekenhuizen. De organieke wetgeving en de financiering van de werking blijven federaal, net als de ziekteverzekering.
Tweetalige ziekenhuizen vallen onder de GGC. De organieke wetgeving, de financiering van de werking en de ziekteverzekering blijven federaal.
Over inburgering en verblijf beslist
Drie niveaus, elk voor een eigen stuk: verblijf federaal, inburgering bij de gemeenschap, werk zoeken bij het gewest.
Als nieuwkomer in Vlaanderen krijg je een verblijfsvergunning op basis van federale regels, volg je inburgering bij de Vlaamse Gemeenschap en zoek je werk met hulp van de VDAB.
Inburgering is in Brussel verplicht sinds een GGC-ordonnantie van 2017. Je kiest tussen het Nederlandstalige traject van de Vlaamse Gemeenschap en het traject van de GGC. Werk zoeken doe je met Actiris.
Over snelheid en verkeersborden beslist
Het gewest, behalve op autosnelwegen.
Snelheidsbeperkingen (behalve op autosnelwegen), verkeersborden en de technische keuring zijn in Vlaanderen voor het Vlaams Gewest.
Snelheidsbeperkingen (behalve op autosnelwegen), verkeersborden en de technische keuring zijn in Brussel voor het Brussels Gewest.
Over bus en tram beslist
Het gewest.
In Vlaanderen rijdt De Lijn, onder het Vlaams Gewest.
In Brussel is het Brussels Gewest bevoegd voor bus en tram.
Over de trein beslist
Federaal: de NMBS.
De trein is federaal, ook in Vlaanderen: de NMBS.
De trein is federaal, ook in Brussel: de NMBS.
Over elektriciteit en gas beslist
Gedeeld. Het gewest regelt de distributie, kernenergie en grote infrastructuur zijn federaal.
Het Vlaams Gewest regelt de distributie van elektriciteit (netten tot 70.000 volt) en gas en het rationeel energiegebruik. Europa deelt de bevoegdheid voor energie met de lidstaten.
Het Brussels Gewest regelt de distributie van elektriciteit (netten tot 70.000 volt) en gas en het rationeel energiegebruik. Europa deelt de bevoegdheid voor energie met de lidstaten.
Over landbouw beslist
Het gewest, maar voedselveiligheid en dierengezondheid blijven federaal.
Landbouw is gewestelijk. Europa deelt de bevoegdheid met de lidstaten, en voedselveiligheid en dierengezondheid blijven federaal.
Ook in Brussel is landbouw gewestelijk, met dezelfde uitzonderingen: Europa deelt de bevoegdheid, voedselveiligheid en dierengezondheid blijven federaal.
Over dierenwelzijn beslist
Het gewest, sinds de zesde staatshervorming.
In Vlaanderen het Vlaams Gewest (artikel 6 §1 XI van de bijzondere wet van 1980). Vroeger was het federaal.
In Brussel het Brussels Gewest (artikel 6 §1 XI van de bijzondere wet van 1980). Vroeger was het federaal.
Over cultuur, sport en jeugd beslist
De gemeenschap.
In Vlaanderen de Vlaamse Gemeenschap. Let op: monumenten en landschappen zijn gewestelijk.
In Brussel werken de gemeenschappen via de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) voor Nederlandstalige en de Cocof voor Franstalige instellingen.
Over de brandweer beslist
Federaal: het kader staat in de wet van 15 mei 2007 betreffende de civiele veiligheid.
In Vlaanderen werkt de brandweer in hulpverleningszones.
In Brussel doet de gewestelijke Brandweer en Dienst Dringende Medische Hulp (DBDMH) het werk.
Over bouwen en ruimtelijke ordening beslist
Het gewest.
Ruimtelijke ordening is voor het Vlaams Gewest. De provincie doet de provinciale ruimtelijke planning.
Ruimtelijke ordening is voor het Brussels Gewest, dat hiervoor samenwerkt met de federale overheid omdat Brussel de hoofdstad is.
Over de registratierechten beslist
Het gewest beslist over de registratierechten, sinds 2002. Wie ze int, verschilt.
In Vlaanderen int de Vlaamse Belastingdienst de registratierechten zelf.
Het Brussels Gewest beslist over het tarief en het abattement, maar de federale FOD Financiën int ze nog. De overdracht naar Brussel Fiscaliteit is aangekondigd.
Over je identiteitskaart en nationaliteit beslist
Federaal.
Verblijf, nationaliteit en de identiteitskaart zijn federale bevoegdheden, ook in Vlaanderen.
Verblijf, nationaliteit en de identiteitskaart zijn federale bevoegdheden, ook in Brussel.
Over de euro en de douane beslist
Europa. Daar beslist de Europese Unie alleen.
De douane-unie, het monetaire beleid voor de eurolanden, de handelspolitiek en de mededingingsregels voor de interne markt zijn exclusief Europees (artikel 3 VWEU).
De douane-unie, het monetaire beleid voor de eurolanden, de handelspolitiek en de mededingingsregels voor de interne markt zijn exclusief Europees (artikel 3 VWEU).
Over de lokale verkiezingen beslist
Het gewest regelt de lokale en provinciale verkiezingen.
De gemeenteraads- en provincieraadsverkiezingen in Vlaanderen regelt het Vlaams Gewest.
De gemeenteraadsverkiezingen in Brussel regelt het Brussels Gewest. Een provincieraad is er niet.